แอปฯ ทางรัฐ เช็กประวัติอาชญากรรมได้จริงไหม?

ช่วงนี้มีการส่งต่อข้อมูลในโลกออนไลน์ว่า แอปพลิเคชัน “ทางรัฐ” สามารถใช้ตรวจสอบประวัติคดีความ ประวัติอาชญากรรม หรือประวัติการต้องโทษของบุคคลได้ ทำให้หลายคนสงสัยว่า หากมีชื่อใครสักคน เราสามารถนำไปค้นหาในแอปฯ ได้เลยหรือไม่

คำตอบจากการตรวจสอบข้อเท็จจริงคือ ไม่จริง ข่าวที่ระบุว่าแอปฯ ทางรัฐใช้เช็กประวัติอาชญากรรมหรือประวัติการต้องโทษได้ ถูกจัดเป็นข่าวปลอม เพราะระบบประวัติอาชญากรรมของสำนักงานตำรวจแห่งชาติไม่ได้เชื่อมต่อกับแอปพลิเคชันทางรัฐ ดังนั้นผู้ใช้งานจึงไม่สามารถเปิดแอปฯ แล้วค้นประวัติอาชญากรรมของบุคคลทั่วไปได้ตามที่มีการกล่าวอ้าง

ประเด็นนี้อาจดูเหมือนเป็นเรื่องเล็ก แต่จริง ๆ แล้วเกี่ยวข้องทั้งกับความถูกต้องของข้อมูลและสิทธิความเป็นส่วนตัวของประชาชน การนำชื่อบุคคลไปค้นหรือเผยแพร่ข้อมูลด้านคดีความโดยไม่มีหลักเกณฑ์รองรับ อาจสร้างความเสียหายและทำให้เกิดการเข้าใจผิดได้ง่าย

ผลตรวจสอบจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม ประเทศไทย เผยแพร่ผลตรวจสอบเมื่อวันที่ 3 กันยายน 2569 โดยอ้างอิงข้อมูลจากสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ซึ่งยืนยันว่า ระบบประวัติอาชญากรรมของตำรวจไม่ได้เชื่อมโยงกับแอปฯ ทางรัฐ

นั่นหมายความว่า แอปฯ ทางรัฐไม่ได้ทำหน้าที่เป็นฐานข้อมูลสำหรับค้นประวัติอาชญากรรม ประวัติการถูกดำเนินคดี หรือประวัติการต้องโทษของบุคคลทั่วไป การกล่าวอ้างว่าเพียงมีแอปฯ นี้ก็สามารถตรวจสอบข้อมูลดังกล่าวได้ จึงเป็นการนำข้อมูลคนละส่วนมาปะปนกันจนทำให้ผู้รับสารเข้าใจผิด

เรื่องนี้ควรระวังเป็นพิเศษ เพราะข้อมูลเกี่ยวกับประวัติอาชญากรรมเป็นข้อมูลส่วนบุคคลที่มีความละเอียดอ่อน ไม่ใช่ข้อมูลสาธารณะที่ใครจะค้นหา นำไปใช้ หรือส่งต่อได้อย่างเสรี แม้จะมีชื่อและนามสกุลของบุคคลนั้นก็ตาม

ตรวจประวัติอาชญากรรม ต้องติดต่อช่องทางไหน?

ข้อมูลจากกองทะเบียนประวัติอาชญากร สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ระบุว่า การตรวจสอบประวัติบุคคลด้วยชื่อและนามสกุลต้องดำเนินการผ่านช่องทางเฉพาะของกองทะเบียนประวัติอาชญากร ไม่ใช่ผ่านแอปฯ ทางรัฐ

ผู้ที่ต้องการตรวจสอบควรยื่นคำร้องตามระบบหรือขั้นตอนที่หน่วยงานกำหนด โดยการขอตรวจสอบและการเปิดเผยข้อมูลจะต้องอยู่ภายใต้หลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง รวมถึงเงื่อนไขด้านข้อมูลส่วนบุคคลและความยินยอม การตรวจสอบจึงไม่ใช่การพิมพ์ชื่อใครก็ได้แล้วเห็นข้อมูลทั้งหมดทันที

ในทางปฏิบัติ การตรวจประวัติอาจเกี่ยวข้องกับวัตถุประสงค์ที่ชัดเจน เช่น การสมัครงานบางประเภท การขอเอกสารรับรอง หรือการดำเนินการตามที่หน่วยงานกำหนด ผู้ขอควรตรวจสอบขั้นตอนล่าสุดกับหน่วยงานโดยตรง เพื่อป้องกันการใช้บริการจากเพจหรือเว็บไซต์ที่ไม่น่าเชื่อถือ

“ติดตามคดี” ไม่เท่ากับ “เช็กประวัติอาชญากรรม”

สาเหตุหนึ่งที่ทำให้ข่าวนี้ดูน่าเชื่อ อาจมาจากการมีบริการดิจิทัลที่ช่วยให้ประชาชนติดตามสถานะหรือความคืบหน้าของคดีที่ตนเองเกี่ยวข้องได้ แต่บริการลักษณะนี้แตกต่างจากการค้นประวัติอาชญากรรมของบุคคลอื่นโดยสิ้นเชิง

การติดตามคดีหมายถึง การตรวจสอบข้อมูลของคดีที่ผู้ใช้งานมีส่วนเกี่ยวข้องหรือมีสิทธิรับรู้ เช่น คดีที่เป็นผู้เสียหาย ผู้แจ้งความ หรือผู้เกี่ยวข้องตามเงื่อนไขของหน่วยงาน จุดประสงค์คือช่วยให้ประชาชนทราบว่าคดีอยู่ในขั้นตอนไหน ดำเนินการไปถึงไหน และมีความคืบหน้าอย่างไร

ส่วนการตรวจประวัติอาชญากรรมเป็นการตรวจสอบข้อมูลประวัติของบุคคลตามกระบวนการเฉพาะ มีข้อจำกัดเรื่องผู้มีสิทธิขอข้อมูล วัตถุประสงค์ และการเปิดเผยข้อมูล การมีบริการติดตามคดีจึงไม่ได้แปลว่าทุกคนจะสามารถค้นประวัติการต้องโทษของใครก็ได้

ทำไมข้อมูลนี้จึงต้องตรวจสอบก่อนแชร์?

หากผู้ใช้งานเชื่อว่าแอปฯ ทางรัฐค้นประวัติอาชญากรรมได้ อาจเกิดปัญหาหลายด้าน ตั้งแต่การดาวน์โหลดแอปฯ ปลอม การกรอกข้อมูลส่วนตัวลงในเว็บไซต์ที่ไม่น่าเชื่อถือ ไปจนถึงการส่งต่อข้อมูลกล่าวหาบุคคลอื่นโดยไม่มีหลักฐาน

มิจฉาชีพอาจใช้กระแสข่าวลักษณะนี้สร้างหน้าเว็บไซต์เลียนแบบบริการภาครัฐ แล้วหลอกให้ประชาชนกรอกเลขบัตรประชาชน เบอร์โทรศัพท์ หรือข้อมูลสำคัญอื่น ๆ ดังนั้น หากพบข้อความเชิญชวนให้กดลิงก์เพื่อ “เช็กประวัติอาชญากรรมฟรี” หรือให้จ่ายเงินเพื่อดูข้อมูลบุคคล ควรหยุดตรวจสอบก่อนทันที

อีกเรื่องที่ไม่ควรมองข้ามคือ การมีชื่ออยู่ในประวัติการดำเนินคดีไม่ได้หมายความว่าบุคคลนั้นเป็นผู้กระทำผิดเสมอไป เพราะคดีอาจอยู่ระหว่างการสอบสวนหรือการพิจารณา และคำพิพากษาถึงที่สุดเป็นประเด็นสำคัญ การนำข้อมูลที่ยังไม่ชัดเจนไปตัดสินหรือประจานผู้อื่นอาจสร้างความเสียหายร้ายแรง

สรุปผลเช็กข่าวชัวร์

ข้อความที่อ้างว่าแอปฯ ทางรัฐสามารถใช้ตรวจสอบประวัติคดีความ ประวัติอาชญากรรม หรือประวัติการต้องโทษของบุคคลได้ เป็นข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง โดยระบบประวัติอาชญากรรมของสำนักงานตำรวจแห่งชาติไม่ได้เชื่อมต่อกับแอปฯ ทางรัฐ

แม้ภาครัฐจะมีบริการดิจิทัลสำหรับติดตามสถานะหรือความคืบหน้าของคดีที่ผู้ใช้งานเกี่ยวข้อง แต่บริการดังกล่าวไม่ใช่ระบบค้นประวัติอาชญากรรมของบุคคลทั่วไป หากต้องการตรวจประวัติอย่างถูกต้อง ควรติดต่อกองทะเบียนประวัติอาชญากรหรือหน่วยงานที่รับผิดชอบโดยตรง และปฏิบัติตามหลักเกณฑ์เรื่องการยื่นคำร้อง ข้อมูลส่วนบุคคล และความยินยอม

สรุปสั้น ๆ คือ แอปฯ ทางรัฐเช็กประวัติอาชญากรรมไม่ได้ ใครเห็นโพสต์หรือข้อความที่อ้างเช่นนี้ อย่าเพิ่งเชื่อ อย่าเพิ่งกรอกข้อมูล และอย่ารีบแชร์ต่อ เพราะการตรวจข่าวก่อนส่งต่อไม่กี่วินาที อาจช่วยป้องกันทั้งความเข้าใจผิดและความเสียหายที่ตามมาได้